افزايش فشارخون

فشاري كه توسط جريان خون به قسمت داخلي سرخرگ ها وارد مي شودرا فشار خون می نامند.
سرخرگ ها عروقي هستند كه خون پمپ شده از قلب را به بافت هاي مختلف بدن مي رسانند. مقدار فشار خون هر فرد با دو مقدار يا عدد گزارش مي شود فشار خون سيستولي كه گوياي فشار ايجاد شده توسط پمپ قلب است و فشار خون دياستولي كه فشار خون وارد شده بر سرخرگ ها را بين دو ضربان قلب نشان مي دهد.
در طول روز و عمر هر فرد ميزان فشار خون متغير است بطوریکه در زمان فعاليت ، فشار خون افزايش مي يابد و درهنگام استراحت افت مي كند. اما در افراد بيمار حتي در زمان استراحت نيز فشار خون از حد طبيعي بالاتر است. در صورتيكه افزايش فشار خون درمان نشود، باعث لطمه به قلب و عروق مي شود و باعث بروز نارسايي قلبي ، سكته قلبي و سكته مغزي و همچنين نارسائي كليوي مي شود.
فشار طبيعي به فشار خون سيستول كمتر از 120 ميلي متر جيوه و دياستول كمتر از 80 ميلي متر جيوه اطلاق مي شود.
مرحله پيش "پر" فشاري خون: فشار خون سيستول بين 139-120 ميلي متر جيوه و دياستول 89-80 ميلي متر جيوه اطلاق مي شود افراديكه فشار خون آنها در مرحله پيش "پر" فشاري خون است مي توانند به "افزايش" فشار خون و عوارض ناشي از آن مبتلا گردند.
بیماری "افزايش" فشار خون زمانی است که فشارخون سيستولي بیش از140 ميلي متر جيوه و دياستولي بیش از 90 ميلي متر جيوه است.
در بيشتر بزرگسالان علت افزايش فشار خون نامعلوم است ولي در حدود 5% موارد در زمينه يك عامل ديگر فرد مبتلا به افزايش فشار خون مي شود .

تشخيص افزايش فشار خون
براي اينكه فردي را مبتلا به پر فشاري خون بدانيم لازم است كه حداقل در سه نوبت متوالي به فاصله چند هفته تا ماه فشار خون بالا توسط پزشك اندازه گيري و گزارش گردد. در مواردي كه فرد فشار خون هاي بالا داشته باشد و يا عوارض فشارخون در بيمار ظاهر شده باشد، نياز به اندازه گيري در چند نوبت نيست و درهمان مرحله اول تشخيص براي بيمار قطعي مي گردد.

درمان "افزايش" فشارخون:
روش های غیر دارویی
• تغذيه مناسب : مطالعات نشان داده اند كه تغذيه نقش مهمي درميزان فشار خون دارد.
كاهش سديم مصرفي (نمك طعام): هر قاشق چايخوري نمك طعام حدود 3 گرم وزن داردكه حاوي 1200 ميلي گرم سديم است .بيشتر غذاهاي تازه سديم كمي دارند و اغلب سديم در جريان پخت غذا به غذا افزوده مي شود. در كشورهايي كه مردم سديم كمي مصرف مي كنند بروز پر فشاري خون در آن افراد كمتراست. همچنين در كودكاني كه در غذايشان نمك به مقدار كم مصرف شود ، احتمال بروز پر فشاري خون در بزرگسالي كاهش مي يابد. كاهش مصرف نمك همچنين تأثير داروي فشار خون را بهتر كرده و باعث نياز كمتر فرد به دارو مي شود. با كاهش نمك مصرفي در رژيم غذايي به صورت دراز مدت مي توان تا 10 ميلي متر جيوه فشار خون را كاهش داد. لذا كاهش مصرف نمك احتمال عوارض قلبي عروقي را كم مي كند. كاهش نمك مصرفي نه تنها در كاهش فشار خون مؤثر است، بلكه باعث كاهش بروز سنگ كليه ، جلوگيري از بزرگ شدن قلب، كاهش بروز سكته مغزي و پوكي استخوان مي شود.
ميزان نمك طعام مصرفي بايد تا كمتر از 6 گرم در روز كاهش يابد . لازم به ذكر است كه تأثير مثبت كاهش نمك طعام مصرفي معمولا پس از 6 هفته رژيم كم نمك ظاهر مي گردد.
• قطع مصرف الكل: مصرف الكل باعث بروز افزايش فشار خون مي شود.
• رژيم غذايي حاوي سبزي و ميوه: رژيم غذايي كه حاوي سبزيجات و ميوه به ميزان فراوان باشد كه در كاهش فشار خون نقش بسزايي دارد. تأثيرات مثبت ديگراین رژيم كاهش كلسترول خون و كاهش نياز افراد ديابتي به انسولين است. كاهش چربي اشباع شده غذا و مصرف لبنيات كم چربي نيز در كاهش فشار خون مؤثر است.
• كاهش مصرف كافئين : مصرف نوشيدني هاي حاوي كافئین به مقدار زياد (قهوه، چاي، نوشابه) ممكن است باعث افزايش فشار خون خصوصا بدنبال استرس شود.
• كاهش وزن : افزايش وزن می تواند باعث بروز فشارخون بالاو همچنين بروز عوارض قلبي و عروقي ناشي ازافزايش فشار خون شود. افزايش وزن يكي از عواملي است كه احتمال بروزافزايش فشارخون به دنبال افزايش سن را تشديد مي كند. كاهش كالري غذايي و ورزش در بروز كاهش وزن بسيار مؤثر است.هر يك كيلو گرم كاهش وزن در زنان و مردان مي تواند يك ميلي متر جيوه از شدت فشار خون بكاهد. علاوه بر تأثير كاهش وزن در ميزان فشارخون ، كاهش وزن مي تواند احتمال بروز ديابت را كم كند، باعث جلوگيري از بزرگ شدن قلب شود و منجر به كاهش چربي خون و افزايش كيفيت زندگي گردد.
• كاهش استرس
• ورزش : پیاده روی تند حداقل 5 روز هفته هر بار به مدت 30 دقیقه
• قطع سيگار

علي رغم اقدامات فوق در بعضي از افراد، فشار خون همچنان بيش از حد طبيعي باقي مي ماند كه نيازمند درمان دارويي مي باشد.

دارو های پایین آورنده فشار خون
داروهاي فشار خون معمولا بخوبي تحمل مي شوند ولي در هر فرد براي اينكه داروي مناسب براي كنترل فشار خون و دوز دارو مشخص گردد نيازمند فرصت كافي مي باشد.

داروهاي ادرار آور: داروهاي ادرار آور باعث دفع آب و نمك اضافي مي شوند لذا باعث كاهش حجم مايعات در بدن مي شوند. از داروهاي ادرار آوري كه معمولا در درمان فشارخون استفاده مي شود مي توان هيدروكلروتيازيد ، تريامترن و اسپيرونولاكتون را نام برد.
عوارض: اگر داروهاي ادرار آور با مقدار كم مصرف شوند معمولا عوارض جانبي ندارد. از عوارض جانبي اين دارو مي توان احساس ضعف ، گيجي ، خستگي ، كاهش ميل جنسي، و حمله نقرس را نام برد.در صورت مصرف تيازيد با مقادير بالا افزايش قند خون در بيماران ديابتي مشاهده مي شود.

مهار كننده هاي آنزيم تبديل كننده آنژيوتانسين: در كشور ما داروهاي كاپتوپريل و انالاپريل از اين دسته مي باشد. اين دارو ها باعث بهبود فعالیت قلب ، كاهش فشا رخون و بهبود اتساع رگ مي شوند.
عوارض جانبي : سرفه خشك، كه با قطع دارو برطرف مي شود . خستگي ، خشكي دهان ، تهوع ، سبكي سر، احساس سرگيجه ، عوارض جلدي و درد عضلاني و در موارد خاصي اختلال عملكرد كليه.
عارضه جدي و نادر اين دارو تورم ناگهاني لب ، زبان و گلو مي باشد كه در صورت بروز اين عارضه حتما دارو بايد قطع گردد.

مهار كننده هاي گيرنده آنژيوتانسين II : از دسته اين دارو در حل حاضر دارو لوزارتان (با نام هاي تجارتي لوزار ، لوزاتن، پوزاركس ) در ايران وجود دارد. داروهاي والزارتان(Valsartan ) يا تلمي زارتان ( Telmisartan ) از دسته اين دارو مي باشند.
عوارض: برخلاف داروهاي گروه قبل، سرفه وتورم صورت ايجاد نمي كند. از عوارض دارو خواب آلودگي ، گيجي ، سردرد، تهوع ، خشكي دهان و درد شكم مي باشد. مهار كننده آنژيوتانسين و گيرنده آن به هيچ وجه در حاملگي نبايد مصرف گردند.

مهار كننده هاي كانال كلسيم : اين دارو با جلوگيري از ورود كلسيم به داخل عضلات عروق باعث جلوگيري از انقباض آن شده و فشار خون را كاهش مي دهد.
از اين دسته داروها مي توان آملودیپین ، دیلتیازم ، وارپاميل و آدالات را نام برد.دیلتیازم و وارپاميل تاثير بهتري بر روي سيستم هدايتي و انقباضي قلب دارند.
عوارض جانبي : سردرد، سرگيجه، گرگرفتگي ، تهوع، تورم لثه ها و ورم اندام تحتاني ، كاهش ضربان قلب ، سردرد و تهوع با ديلتيازم و يبوست با وارپاميل.

بلوك كننده های بتا : جلوگيري از تحريك سيستم سمپاتيك مي كند. اين سيستم در بدن باعث افزايش فشار خون و افزايش ضربان قلب مي شود. از دسته اين داروها پروپرانولول ، آتنولول ، كاروديلول، متورال را مي توان نام برد.
عوارض : تشديد آسم و مشكلات تنفسي ، ضعف ، خستگي ، بي خوابي كاهش تحمل ورزش سنگين كاهش ضربان قلب ، اندام هاي سرد ، عوارض جلدي ، پوشش علائم ناشي از افت قند خون در بيماران مبتلا به ديابت تحت درمان. در بيماران مبتلا به آسم مصرف اين دارو ها توصيه نمي شود.

بلوك كننده هاي كانال آلفا : در كشورما از دسته اين داروها، داروی پرازوسين ، ترازوسين موجود مي باشد. اين داروها با شل كردن عضلات جدار رگ باعث كاهش فشار خون مي شود.
عوارض: گيجي، سردرد، ضعف ، خواب آلودگي ، افت فشار خون هنگام برخاستن، افزايش ضربان قلب . در حال حاضر اين دسته از داروها براي مردان مسن با علائم ناشي از بزرگي پروستات استفاده مي شود.

گشاد كننده هاي عروق : از دسته اين داروها داروي مينوكسيديل و هيدرالازين را مي توان نام برد. داروي مينوكسيديل فقط در فشار خون هاي خيلي شديد و مقاوم استفاده مي شود.
عوارض، ضعف، سردرد ، تهوع، يبوست، ادم محيطي، افزايش ضربان قلب معمولا اين داروها را با مهار كننده هاي بتا استفاده مي كنند. اثر ديگر مينوكسيديل رويش مو است كه در كچلي مردانه از آن استفاده مي شود.

مهار كننده هاي مركزي : اين دارو سيستم سمپاتيك را از طريق سيستم عصبي مركزي مهار مي كنند. از دسته اين داروها كلونيدين ، متيل دوپا و گوانتيدين را مي توان نام برد.
اين دسته از داروها به علت عوارض جانبي در حال حاضر كمتر مورد استفاده قرار مي گيرد، لذا عوارض اين داروها گيجي ، اختلال قضاوت ، خشكي دهان ، تهوع ، دهان خشك ، يبوست ، خواب آلودگي و اختلال عملكرد جنسي را مي توان نام برد.

توصیه :
• انتخاب دارو به عهده پزشک مسئول شما است.
• قبل از شروع دارو با عوارض آن آشنا شويد.
• در صورت بروز هر گونه مشكل با پزشك در مورد تنظيم دوز دارو يا تعويض دارو تماس بگيريد.
• در صورت بروز گيجي و خواب آلودگي بدنبال مصرف دارو از رانندگي پرهيز كنيد.
• برای جلوگیری از بروز تداخل دارویی حتما کلیه داروهای مصرفی خود را به اطلاع پزشک خود برسانید.
در بيماراني كه به يگ گروه دارو پاسخ درماني مناسب ندهند، مي توان از گروه ديگر داروها نيز استفاده كرد .

كليه مطالب ذكر شده فقط براي افزايش آگاهي شما مي باشد. در صورتيكه هر گونه ابهامي در مورد بيماري فشار خون داريد حتما باپزشك خود تماس بگيريد